Zdrowy tryb życia i prawidłowe odżywianie

Karotenoidy

Największą popularnością wśród związków barwnikowych cieszą się rozpuszczalne w tłuszczach karotenoidy. Karotenoidy zbudowane są z dwóch pierścieni cykloheksylowych połączonych długim łańcuchem węglowym, z układem sprzężonych wiązań podwójnych węgiel-węgiel. W cząsteczce barwnika karotenoidowego wyróżnić można 8 jednostek izoprenowych, dlatego zaliczane są one do pochodnych izoprenu. Grupę tę można podzielić na karoteny, do których należą m.in. likopen i betakaroten, oraz ksantofile (astaksantyna, zeaksantyna, luteina). Pod względem chemicznym różnica pomiędzy tymi grupami opiera się na występowaniu grup hydroksylowych na końcu cząsteczki w przypadku barwników ksantofilowych [3]. Karotenoidy odpowiedzialne są za żółte, pomarańczowe lub czerwone zabarwienie owoców i warzyw [17, 24, 31]. Do roślin najbardziej bogatych w te związki należą: ananasy, owoce cytrusowe, brzoskwinie, nektarynki, owoce persymony, pomidory, papaja, morele, marchew, arbuzy, dynie, kabaczki czy bataty. Obecne są też w niektórych warzywach zielonych, gdzie ich charakterystyczna barwa maskowana jest dużą ilością chlorofilu. Barwniki te kojarzone głównie z roślinami, w których ich występowanie jest najpopularniejsze odpowiadają również za ubarwienie niektórych organizmów zwierzęcych, takich jak ptaki ( kanarek, fleming), owady ( biedronka), ryby ( łosoś) i skorupiaki. Organizmy zwierzęce nie są jednak w stanie samodzielnie ich syntezować. Charakterystyczne ubarwienie jest skutkiem spożywania pokarmów bogatych w barwniki karotenoidowe [3, 32]. Poza naturalnym występowaniem w tkankach roślinnych barwniki te mogą być również syntezowanie przez mikroorganizmy [17].

Przykładem jest astaksantyna, różowo-czerwona substancja, charakteryzująca się znaczną aktywnością antyoksydacyjną. Produkowana jest przez bakterie Agrobacterium auranticum, Brevibacterium ssp., Mycobacterium lacticola, Paracoccus ssp., oraz drożdże Phaffia rhodozyma, a następnie gromadzona w tkankach zwierząt, takich jak ryby czy drób. Bogate w nią są również algi, grzyby, niektóre ryby i małe skorupiaki. Podobnie jak astaksantyna właściwości przeciwutleniające wykazuje również należący do karotenoidów żółty barwnik- zeaksantyna. Występuje ona przede wszystkim w ziarnach kukurydzy, zbożach, zielonym groszku i owocach dzikiej róży [17]. Wraz z luteiną jest ona obecna w soczewce oraz siatkówce oka gdzie tworzy tzw. plamkę żółtą. Bogactwo luteiny możemy znaleźć w ciemnozielonych warzywach liściastych, przede wszystkim w kapuście włoskiej, szpinaku, jarmużu, jak również liściach pietruszki, kopru, szczypiorku. Żółta barwa charakterystyczna dla tej substancji jest w nich maskowana przez zielony barwnik chlorofil. Również inne warzywa jak brokuły, groszek zielony, dynia, cukinia, papryka stanowić mogą doskonałe źródło tego związku [24, 31]. Kolejnym barwnikiem z tej grupy jest ciemnoczerwony likopen. Do celów przemysłowych najczęściej pozyskiwany jest z pomidorów, ale jego obecność wykazują również inne warzywa i owoce charakteryzujące się barwą czerwoną lub żółtą m.in. arbuzy, czerwone grejpfruty, czy owoce dzikiej róży. Używany jest do nadawania pożądanej barwy produktom takim jak kandyzowane owoce, napoje bezalkoholowe, wyroby cukiernicze, jogurty, sery topione, pasty rybne, czy chipsy ziemniaczane [10, 24]. Wykazuje silne działanie przeciwutleniające, a także właściwości antynowotworowe. Liczne badania są dowodem na to, że zapobiega on powstawaniu komórek rakowych i hamuje rozwój już powstałych. Przeciwdziała agregacji płytek krwi i tworzeniu skrzepów oraz zapobiega rozwojowi miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych [10, 17, 24].

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *